དར་ལྕེ་ཟད་པོ།
ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱ་རྩོམ་པ་པོ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་། བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བཏོན་པའི་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱའི་གླེང་བརྗོད་ལ་ཡང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་བརྩམས་པར་བཀོད། ཧོར་ཁང་བསོད་དཔལ་གྱིས་ཡོངས་འཛིན་འབྲོང་རྩེ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བརྩམས་པར་གསུངས། ཁ་ཆེ་བ་<<འ་ཧུང་>>ཞེས་པ་ཞིག་གིས་བརྩམས་པར་གྲགས་པ་བཅས་བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་གསུམ་ཡོད།
གལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་བརྩམས་ན་གསང་བ་བྱེད་དགོས་དོན་གང་ཡང་མི་སྣང་བས་ཁོང་གི་གསུང་འབུམ་ནང་ལ་ངེས་པར་དུ་འགོད་དགོས་ཀྱང་གསུང་འབུམ་པོད་དགུའི་ནང་ལ་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱ་མེད་པ་མ་ཟད། རྣམ་ཐར་འགོ་ནས་མཇུག་བར་བཀླགས་ཀྱང་། ’’མེ་རྟ་ལོར་ཤམ་བྷ་ལའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེལ་པ་བརྩམས’’། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གསུང་འབུམ་རྣམས་བརྩམས་པའི་དུས་བཤད་ཀྱང་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་སྐོར་སྦྲང་སྐད་ཙམ་ཡང་མ་བྱུང་བ་ནི་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་བརྩམས་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་པོ་ཡིན། འོན་ཏེ་རྣམ་ཐར་ལས་ཀ་ཤི་མེར་ནས་ཡིན་པ་ཁ་ཆེ་བ་ཕ་བུ་གཉིས་རྟག་པར་ཁོང་གི་སྐུ་མདུན་ལ་བཅར་གྱི་ཡོད་པ་གསལ་བ་དང་། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་ཁ་ཆེའི་སྐད་མཁྱེན་ཚུལ་བཤད་པ་དང་། ཁ་ཆེ་ཕ་བུ་གཉིས་པོ་བརྡ་སྤྲོད་སྦྱོང་བར་ཡོངས་འཛིན་འབྲོང་རྩེ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐུ་མདུན་དུ་བཏང་བར་གསུངས་པ་ནི་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ་སུ་ཞིག་གིས་བརྩམས་པའི་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན།
གལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་བརྩམས་ན་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ལ་<<ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ་>>ཞེས་བཏགས་དགོས་དོན་རྩ་བ་མེད་དེ། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་ཁ་ཆེ་ཕ་བུ་གཉིས་སོགས་བོད་པ་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དུ་བརྩམས་ཟེར་ཡང་འདི་ནི་བོད་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་དང་མཐུན་པ་གཞུང་ལས་ཧ་ཅང་གསལ་བས་ཁ་ཆེ་བ་ལ་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་རྩོམ་པར་མིན་པར་ཤེས་པས་ཁ་བྱང་ལ་ཁ་ཆེ་ཞེས་འདོགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མི་སྣང་བ་དང་། ཕ་ལུ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་དག་ཡིག་གང་ལས་ཀྱང་མ་གསལ་བ་དང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཁ་བརྡ་ཡང་མིན་པའི་ཐ་སྙད་འདི་འདྲ་ཞིག་འདོགས་མི་སྲིད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་པ་ཡིན།
ལྷག་པར་དུ་མཆོད་བརྗོད་ལས། ‘’བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་དཀོན་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ།། རང་རེའི་སྐད་དུ་གོ་བརྡཱ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།’’ ཞེས་བོད་ཀྱི་སྐད་ལ་དཀོན་མཆོག་ཟེར་བ་ལ་རྩོམ་པ་པོ་རང་སྐད་ལ་གོ་བརྡ་ཞེས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བཤད་པ་ནི་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་དང་འབྲོང་རྩེ་བློ་ཚུལ་རྣམ་གཉིས་གང་རུང་གིས་བརྩམས་པ་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་ཅིག་ཡིན་ཏེ། ཆེས་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའི་ནང་པའི་བླ་ཆེན་ཞིག་དང་། དེའི་ཡོངས་འཛིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚད་ལྡན་ཞིག་གིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལས་གཞན་པ་གོ་བརྡཱ་ལ་ཕྱག་འཚལ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན། གདུལ་བྱ་ཁ་ཆེ་བ་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དུ་དགོས་པའི་དབང་གིས་གོ་བརྡཱ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་བཤད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཁ་ཆེ་བའི་གནོན་ཤུགས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ཁ་ཆེ་བ་ཡིན་མདོག་བསྟན་དགོས་པའི་ཁོར་ཡུག་ལ་སླེབས་མེད་པ་དང་། ཁ་ཆེ་ཕ་བུ་གཉིས་ཀྱི་གདོང་ལ་བལྟས་ནས་རང་རེའི་སྐད་དུ་ཞེས་རང་ཚུགས་མེད་པའི་སྐད་ཆ་འདྲ་བོ་དེ་དག་བཤད་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་མཆོད་བརྗོད་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཕྱག་འཚལ་བའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་། གཞུང་དངོས་གཞིའི་སྐབས་སུ། གོང་དུ་གོ་བརྡཱ་གཤམ་ལ་ཕ་མ་གཉིས།། ཞེས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་རྩ་ཆེ་ཤོས་སྟེང་ལ་གོ་བརྡའམ་ཨ་ལགས་དང་གཤམ་དུ་ཕ་མ་གཉིས་ལས་དྲིན་ཆེ་བ་མེད་གསུངས་པས་བོད་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཤོས་གོང་དུ་ལྷ་བླ་མ་དང་གཤམ་ལ་ཕ་མ་གཉིས་ཟེར་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བཤད་པ་དང་། བླ་ཆེན་གསེར་ནག་གི་རི་བོ་འདྲ་བ་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་གོ་བརྡཱ་ཞེས་པ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་མི་སྲིད་པ་བཅས་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་བརྩམས་པ་མིན་པ་ཐག་ཆོད་པ་ཡིན། གོ་བརྡཱ་ཞེས་པ་དབྱིན་སྐད་དུ་’’God’’ གྷོ་ཌི་ཞེས་པ་དཀོན་མཆོག་ལ་གོ་བས་དབྱིན་སྐད་ཡིན་པར་བཤད་མཁན་མཆིས་ཀྱང་། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཐོག་མར་དར་ས་ཨ་རབ་ཀྱི་སྐད་ཏུ་དཀོན་མཆོག་ལ་གོ་བརྡཱ་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་པར་བཤད་པས་ཨ་ལགས་རང་ལ་གོ་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་།།
ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ་རྩོམ་པ་པོ་ནི། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་རྣམ་ཐར་ལས། ཁོང་གི་སྐུ་མདུན་དུ་གཅར་མཁན་ཀ་ཤི་མེར་ནས་ཡིན་པ་ཁ་ཆེ་ཕ་བུ་གཉིས་ཡོད་གསུངས་པའི་ཁ་ཆེ་བ་ཕ་རྒན་དེས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། བརྡ་སྤྲོད་སློབ་ཕྱིར་ཡོངས་འཛིན་འབྲོང་རྩེའི་སྐུ་མདུན་བཏང་བར་གསུངས་པས་ཕ་རྒན་དེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་སྦྱངས་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དང་གཅིག །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁ་བྱང་ལ་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ་ཞེས་བཏགས་པ་ནི་བོད་པ་ཁ་ཆེ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བས་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་བོད་པ་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་མིན་པར་མཚོན་ཆེད་དུ་བཏགས་པ་དང་གཉིས། ཕ་ལུ་ཞེས་པ་ཕ་ལོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ཞིང་། ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱ་ཞེས་པ་ཁ་ཆེ་བ་ཨ་ཕ་རྒན་པོའི་ཁ་ཏ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ཞིང་། དེང་སང་ཀ་ཤི་མིར་ནས་ཡིན་པ་བོད་པ་ཁ་ཆེ་དང་འབྲེལ་བ་འབྱུང་བས་ཁོང་ཚོས་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱ་ནི་ཀ་ཤི་མིར་ནས་ཡིན་པའི་བོད་པ་ཁ་ཆེ་བ་མཁས་པ་ཞིག་གིས་བརྩམས་པར་བཤད་པ་དང་ཁོང་བོད་ལ་ཕེབས་ནས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་མཇལ་རབས་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པ་བྱུང་བ་དང་གསུམ། ད་དུང་ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་གཞན་དག་ཡོད་པར་བཤད་པ་རྒྱུ་མཚན་བཅས་ལ་བསམས་ནས་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་སྨད་དང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྟོད་ལ་ཀ་ཤཱི་མིར་ནས་ཡིན་པ་བོད་པ་ཁ་ཆེ་བ་ཕ་རྒན་གཞིས་ཀ་རྩེ་ལ་ཚོང་རྒྱག་ཞོར་ལ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་ལ་སྦྱོང་མཁན་དེས་བརྩམས་པ་ཡིན།།
ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱ་འདི་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཁ་བརྡ་བྱང་ཆུབ་པ་ཞིག་གིས་བརྩམས་པས་ཀ་ཤི་མིར་ནས་ཡིན་པ་ཁ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་བརྩམས་མི་ནུས་ཟེར་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ལ་དྭགས་དང་ཀ་ཤི་མིར་དང་སྦལ་ཏི་སི་ཐན་རྣམས་སྔར་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ད་ལྟ་ཡང་བོད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། གླིང་སྒྲུང་ཡི་གེ་ལ་མེད་ཀྱང་ཁ་ནས་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་མི་དང་མགོ་སེ་བ་ཚོས་བོད་ཡིག་སྦྱངས་པ་ལྟར་དཀའ་ལས་མེད་དེ། གདན་ས་ཁག་ལ་ལ་དྭགས་དང་འབྲུག་པ་སོགས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་ཚོས་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་རྗེས་ནས་བོད་སྐད་བཤད་ཐུབ་པ་དང་། དེ་དག་གིས་བརྩམས་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་། རྩ་བའི་སྐད་ཡིག་གཅིག་པ་ཞིག་གིས་བོད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་སྦྱངས་པ་དང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཡུན་རིང་པོར་བསྡད་ན་བརྩམས་མི་ཐུབ་པ་རྩ་བ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ། དྲུང་པ་ཆོས་རྒྱམ་ལྟ་བུ་བོད་ནས་འཚར་ལོང་བྱུང་ནས་ཕྱིས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་ནས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ལ་སྙན་ངག་མགོ་བསེ་བ་ཚོ་ཧ་ལས་པ་འབྲི་ཐུབ་ན་བོད་པ་ཁ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་འབྲི་མི་ནུས་པ་མིན། ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱ་ནང་གཞིས་ཀ་རྩེའི་ཁུལ་གྱི་སྐད་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་ནི་རང་ཉིད་བསྡད་ས་གཞིས་ཀ་རྩེའི་ཁུལ་ཡིན་པས་རེད།
དེང་རབས་ཉམས་ཞིབ་པས་<<ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱ་འཇིག་རྟེན་ལས་འབྲས་རྩི་ལུགས།>>ཞེས་གསུངས་པས་ཁ་ཆེ་བས་ལས་འབྲས་ཁས་མི་ལེན་པས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་བརྩམས་ཟེར་བ་དོན་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་འབྲས་རྩི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་ལས་འབྲས་ནི་དགེ་མི་དགེ་ལས་འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་འབྱུང་བར་གསུངས་པའི་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཅིག་དང་། འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་ལས་འབྲས་རྩི་ཚུལ་ནི་ཕ་མར་གུས་ཞབས་དགོས་པ། སྤྱི་ཚོགས་དང་གཞན་དག་ལ་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པ་དེང་སང་(Secularism) ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བཟང་སྤྱོད་ཅེས་པ་དེ་ནི་ཁ་ཆེ་དང་ནང་པ་ཡེ་ཤུ་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཁས་ལེན་པ་དང་མི་ལེན་པ་ཀུན་གྱིས་བཟང་སྤྱོད་དུ་བརྩི་བའི་སྤྱོད་པ་ལ། ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ་ལས་འཇིག་རྟེན་ལས་འབྲས་རྩི་ཚུལ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཆེ་ཕ་ལུ་ལས། ཕ་མ་མནའ་མའི་དབྱེ་མ་ཤེས་ན།། མི་ལུས་དེ་འདྲ་ཐོབ་ཀྱང་ཁྱི་ལས་ལོད།། ཅེས་ཕ་མ་དང་མནའ་མ་ཐུག་དུས་མནའ་མའི་རྒྱབ་ལ་ལངས་ན་ཁྱི་ལས་སྡུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིས་ནམ་ཡང་བདག་པོ་ལ་མི་རྨུགས་པ་དང་མིས་ཕ་མ་ལ་དྲིན་ལན་ལོག་འཇལ་བྱས་ན་ཁྱི་ལས་སྡུག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་འདི་ནས་བྱུང་བ་དང་། ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་དགོས་པ་འདི་རུ་རེད།། ཚོགས་དང་བསོད་ནམས་གསོག་ས་འདི་རུ་རེད།། ཅེས་སོགས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལུགས་ལ་གཉེན་གྱི་མཐར་ཐུག་ཕ་མ་ཡིན་པས་ཕ་མ་ལ་གུས་ཞབས་དགོས་ཚུལ་སོགས་རྒྱས་པར་བཤད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འབྲས་བརྩི་ལུགས་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ཞེས་དམིགས་སུ་བཀར་དགོས་པའི་དོན་ཡང་དེ་ཡིན།
གཞན་ཡང་ཁ་ཆེ་ཕ་ལུའི་བསླབ་བྱའི་ནང་ལ་བོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཚིག་གོ་ཁག་པོ་འགའ་ཤས་ཡོད་དེ། དབྱར་དགུན་མེད་པ་ཉིན་མཚན་རིང་ཐུང་མེད།། དབྱར་ཁ་དྲོ་རྒྱུ་དགུན་ཁ་གྲང་རྒྱུ་མེད།། དབྱར་དགུན་རིང་ཐུང་དྲོ་གྲང་ལྡན་པའི་སར།། ཉི་མ་ནམ་མཁའི་དགུང་ལ་སླེབས་པའི་དུས།། ཁང་ཁྱིམ་མུན་པ་གྲིབ་སོ་འཁོར་རྒྱུ་མེད།། ཅེས་སོགས་སྐབས་འགའ་ལ་ཚིག་ཅུང་ཟད་འགྲེལ་དཀའ་བ་དང་། འགྲེལ་ཁག་བྱས་ཀྱང་བོད་པ་རང་གི་གཞུང་ལུགས་དང་མཐུན་པ་འགྲེལ་ཐབས་མེད་པ་འདི་དག་སྤྱིར་བཏང་བོད་པ་རྣམས་ལས་གོམས་གཤིས་ཅུང་ཟད་ལོགས་སུ་དགར་བ་ཞིག་གིས་བརྩམས་པའི་དན་རྟགས་ཡིན།།